Quen foi o apóstolo Santiago? Historia e tradición

O apóstolo Santiago, tamén chamado Santiago o Maior, foi un dos doce apóstolos de Xesús de Nazaret. Dálle nome á cidade de Santiago de Compostela e ao Camiño que leva a ela. Isto é o que din os textos antigos e o que conta a tradición, separado para que saibas que é cada cousa.

O que din os textos

• Era fillo de Zebedeo e irmán de Xoán, o evanxelista. Os dous eran pescadores no mar de Galilea cando seguiron a Xesús, segundo o Evanxeo de Mateo.
• Chámaselle «o Maior» para distinguilo do outro apóstolo co mesmo nome, Santiago o Menor.
• Morreu en Xerusalén cara ao ano 44, executado por orde do rei Herodes Agripa I. Recólleno os Feitos dos Apóstolos, e foi o primeiro dos apóstolos en morrer pola súa fe.

O que conta a tradición

• Antes de morrer tería predicado en Hispania. En Padrón está a ermida de Santiaguiño do Monte, onde a lenda sitúa a súa predicación.
• Despois da súa morte, os discípulos Atanasio e Teodoro levaron o corpo por mar ata Iria Flavia, a carón de Padrón. Baixo o altar maior da igrexa de Santiago de Padrón gárdase o Pedrón, a ara romana á que se tería amarrado a barca.
• A lenda da raíña Lupa conta que mandou os discípulos ao Pico Sacro e lles deu bois bravos que, xa mansos, levaron o carro co corpo ata o lugar do sepulcro.

O sepulcro e o nacemento de Compostela

A comezos do século IX, segundo a tradición, tras o aviso do eremita Paio, o bispo Teodomiro de Iria recoñeceu o sepulcro do Apóstolo no bosque de Libredón. O rei Afonso II mandou erguer a primeira igrexa e viaxou desde Oviedo para vela: é a orixe do Camiño Primitivo.

Arredor do sepulcro medrou a cidade. En 997 Almanzor arrasouna, pero o sepulcro salvouse. A catedral románica comezouse en 1075, o Mestre Mateo datou o Pórtico da Gloria en 1188 e a fachada do Obradoiro labrouse entre 1738 e 1747. A cidade histórica é Patrimonio da Humanidade desde 1985, e o Camiño desde 1993.

Como recoñecer a Santiago no Camiño

Verálo de tres xeitos en igrexas e portadas: como apóstolo; como peregrino, con bordón, sombreiro e vieira; e como cabaleiro a cabalo. En Arzúa, por exemplo, a igrexa de Santiago garda imaxes do Apóstolo peregrino e a cabalo.

O 25 de xullo e o Ano Santo

O 25 de xullo é o día de Santiago. Cando cae en domingo é Ano Santo, e 2027 éo: a Porta Santa da catedral ábrese o 31 de decembro de 2026. Máis detalles en Ano Xacobeo 2027 e, para chegar co teu certificado, como conseguir a Compostela.

Fontes: Novo Testamento (Evanxeo de Mateo 4, 21; Feitos dos Apóstolos 12, 1–2); tradición xacobea recollida pola Catedral de Santiago e a Xunta de Galicia; UNESCO para as declaracións de Patrimonio da Humanidade.